Strona główna 

Zdroje (Czanowo), duże osiedle na prawobrzeżu Szczecina nad Regalicą, położone częściowo w Puszczy Bukowej, pomiędzy Podjuchami, Boleszycami, Barnucinem, Osiedlem Słonecznym i Dąbiem. 

Pierwsze ślady pobytu człowieka na tym terenie pochodzą z młodszej epoki kamienia i związane są z kulturą ceramiki sznurowej. Liczne ślady osadników pochodzą z III-IV okresu epoki brązu. Znane jest także cmentarzysko ciałopalne z V okresu epoki brązu. Nieliczne znaleziska luźne (monety, naczynia) potwierdzają również penetrację w okresie wpływów rzymskich oraz w okresie wędrówki ludów.

Zdroje założono w 1750r. Na gruntach wsi Podjuchy, należącej do klasztoru św. Jana w Szczecinie. Organizacja nowego osiedla zajął się kupiec ze Szczecina Karol Mathias, który na polecenie Fryderyka II rozpoczął wielkie prace karczunkowe pod przyszłą wieś. Przeprowadzono także meliorację, ponieważ tereny były podmokłe. Powierzchnia gruntów nowej wsi wynosiła 776 mórg, z tego 289 zajęły lasy, 486 nieużytki i pastwiska. Tuż obok powstała druga  osada, tak zwana Kyowstal, która w połowie XIX w. połączyła się ze Zdrojami. W 1760 nową kolonię przekazano Baltazarowi Mathiasowi, bratu poprzednika. W 1780 część wsi wykupił dyrektor landratury szczecińskiej von Bonin, który założył tu majątek rycerski. Właściciele majątku często się zmieniali. W czasie wojen napoleońskich Zdroje bardzo ucierpiały, liczne kontrybucje zniszczyły dobra majątku, a 1813 r. spalono go całkowicie. Odbudowano go później i sprzedano na licytacji kupcom z Anklam. Powstały nowe zakłady przemysłowe. W istniejącej obok majątku wsi było 78 gospodarstw indywidualnych, 6 zagrodników, 71 komorników oraz 112 osób bez ziemi, pracujących w fabrykach, a później na kolei. W drugiej połowie XIX w. dobrze rozwijało się ogrodnictwo. Hodowano dużo kwiatów, również w cieplarniach rozwinęła się uprawa cebulek kwiatowych, które miały zapewniony zbyt w Berlinie, uprawiano także przyprawy(majeranek, bazylię itp.) Udawały się uprawy ziemniaków. W XX w Zdroje stały się osiedlem przodującym w zakresie nowoczesnego ogrodnictwa. Były także miejscem ożywionej turystyki, powstało dużo lokali, restauracji i kawiarni:Pommernhaus, Cafe Radler, Lindenhof, Deutsches Haus, Finkenwalderhóhe, Buchheidebande, Alter Fritz, Zur Schónen Aussicht, Zum Rheinlander. Istniejące w pobliżu Jezioro Szmaragdowe powstało w wyrobisku dawnej kopalni. W  jego pobliżu znajdował się dom chłopski, który z czasem przebudowano na pomieszczenie dla dzieci wymagających specjalnej opieki. Dom prowadziły siostry diakoniski aż do II wojny światowej. Część posiadłości Zdrojów w latach 30 XX w. Została zajęta pod lotnisko. W połowie XIX w. w Zdrojach powstały zakłady przemysłowe. Z ważniejszych należy wymienić wytwórnię organów ,,Grunberg” i fabrykę cementu portlandzkiego ,,Stern” w części Zdrojów zwanej Katharinenhof (Boleszyce) , fabryka cementu w Żelechowej jako kopalnia Grawitz u Co. Wydobywano też margiel wykorzystywany w produkcji cementu w fabryce ,,Stern” Turystyka rozpoczęła się już w 1821. Powstały wówczas pierwsze zajazdy. Kupcy szczecińscy wybudowali tu sporo domków letniskowych. Znaczne nasilenie wypraw szczecinian do Zdrojów rozpoczęło się wraz z budową kolei, co ułatwiało dojazd i rozwinęło turystykę w Puszczy Bukowej. W 1939Zdroje liczyły 5128 mieszkańców.  

W czasie II wojny Zdroje przeżyły dwa poważne naloty lotnicze: 28/29XI 1940 i 17/18VIII 1944. Zniszczono częściowo największy zakład przemysłowo- cementowy ,,Stern”( ul. Bat. Chłopskich). Spore straty w zabudowie mieszkalnej poniosły Zdroje w czasie marcowych walk w 1945, w których dzielnica ta razem z Dąbiem tworzyła integralną część systemu obronnego tzw. przedmościa Dąbie , mającego za zadanie nie dopuścić wojsk radzieckich do Odry. Zdroje padły 20 III 1945, zniszczenia sięgały 60- 70%. 

Pierwszym wójtem ówczesnej gminy Zdroje należącej do powiatu gryfińskiego, w sierpniu 1945 był Wojciech Stanisławski, który z miejsca przystąpił do organizacji życia gospodarczego. Zdroje były kompletnie wyludnione, mieszkało tam tylko dwóch osadników. Miejscowość otrzymała początkowo nazwę Czanowo, od stacji kolejowej, jaką nadali jej pierwsi kolejarze. Kiedy nazwę dzielnicy zmieniono na Zdroje, kolejarze zmienili nazwę stacji na Zaborsko, używaną przez dłuższy czas, która w rezultacie poszła w zapomnienie. Trwało stopniowe zaludnianie osiedla  i jego odbudowa. W1948 ponownie włączono Zdroje do Szczecina i weszły w skład administracyjny dzielnicy Dąbie. Przez kilka powojennych lat w Zdrojach ograniczono się jedynie do remontów uszkodzonych budynków, prowadzono akcję odgruzowywania posesji. Powstały też rozmaite placówki usługowo-rzemieślnicze, oświaty i kultury, służby zdrowia, handlu, rozwinięto sieć komunikacji miejskiej. Rozwijał się bardzo intensywnie, z uwagi na sąsiedztwo Kniei Bukowej i Gór Bukowych, ruch turystyczny. Nowe budownictwo pojawiło się w latach 60. Były to domki jednorodzinne willowe. Ten typ budownictwa jest z dużym natężeniem nadal realizowany. Zdroje posiadają w większości zabudowę willową jeszcze z okresu międzywojennego. Pod koniec lat 70 (1978)pojawiło się budownictwo spółdzielcze wielokondygnacyjne. Powstało dużych rozmiarów osiedle bloków pięcio- i wielokondygnacyjnych w obrębie ulic: Leszczynowej, Walecznych, Młodzieży Polskiej i sąsiednich. Spośród placówek kulturalno- oświatowych  Zdroje dysponują dwoma szkołami podstawowymi(ul. Letniskowa, Młodzieży Pol. ),, Zespołem Szkół Ogrodniczych ul. Bat. Chłopskich) oraz filią Miejskiej Biblioteki Publicznej (ul. Bat. Chłopskich).. Willowy charakter zabudowy dzielnicy sprawia, że posiada ona bardzo duże powierzchnie zieleni w postaci ogródków przydomowych, nad Regalicą ciągną się duże połacie łąk. Po północnej stronie ul. Bat. Chłopskich skupiły się pola uprawne ,które zagospodarowane zostały przez ogrodnictwo szklarniowe. Leżące u stóp Gór Bukowych Zdroje stanowią punkt wypadowy dla turystów odwiedzających te rejony. W pobliżu niewielka osada Boleszyce z Parkiem Leśnym Zdroje, ze słynnym z pięknego położenia  Jeziorem Szmaragdowym, Górą Widok i Skórczą Górą. Komunikacja ze Śródmieściem i Dąbiem koleją oraz autobusem. W 1995 Zdroje liczyły ok. 5,5 tys. Mieszkańców.  

Kilka słów o Puszczy

Jezioro Szmaragdowe

Coś o Zdrojach

Autorzy